Informacje dla pacjenta

Zachęcamy do zapoznania się z poniższymi wskazówkami. Pozwoli to maksymalnie spożytkować czas przeznaczony na wizytę i skorzystać z posiadanej już wiedzy, aby uniknąć ewentualnych interakcji lekowych oraz uwzględnić wpływ chorób towarzyszących na aktualne samopoczucie pacjenta.

Osoby, które wcześniej leczyły się psychiatrycznie powinny zabrać ze sobą, jeśli to możliwe, kopię dokumentacji dotychczasowego leczenia. Jeżeli nie posiadają kopii historii choroby, najlepiej uporządkować w myśli lub na kartce historię leczenia odpowiadając sobie na następujące pytania:

• Jakie leki były wcześniej stosowane, kiedy, w jakich dawkach, z jakim skutkiem klinicznym
• Czy były odstawione, jak długie były przerwy w leczeniu
• Czy była prowadzona psychoterapia, jak długo, jaka
• Stawiane w przeszłości rozpoznania, hospitalizacje psychiatryczne w oddziałach dziennych, całodobowych i odwykowych

Prosimy również o informacje o ewentualnych rozpoznaniach niepsychiatrycznych oraz przyjmowanych w związku z tym lekach łącznie z ich dawkami.

O ile to możliwe, należy ze sobą zabrać wyniki badań dodatkowych, np. obrazowych głowy (TK – tomografia komputerowa, MRI – rezonans magnetyczny, inne), EEG oraz wyniki badań laboratoryjnych – nie starsze niż 6 miesięcy.

Zachęcamy do zapoznania się z poniższymi wskazówkami. Prosimy zabrać ze sobą:

• Kopię historii choroby dokumentującą (o ile miało miejsce) wcześniejsze leczenie psychiatryczne
• Karty informacyjne z dotychczasowych hospitalizacji w oddziałach całodobowych, dziennych, odwykowych, innych
• Wydane wcześniej orzeczenia, opinie, etc.
• Opisowe oceny semestralne i roczne – dotyczy dzieci w wieku przedszkolnym i z klas 1-3
• Informacje dotyczące zachowania dziecka i jego funkcjonowania uzyskane od opiekunów i wychowawców ze szkół i przedszkoli
• Wyniki dotychczasowych badań psychologicznych, ewentualna diagnoza integracji sensorycznej
• Jeśli były wykonane badania obrazowe głowy (rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa), EEG
• Informacje dotyczące ewentualnych chorób i obciążeń niepsychiatrycznych oraz stosowane leki i ich dawki
• Wyniki badań laboratoryjnych z ostatnich 6 miesięcy, jeśli były w tym czasie wykonywane

ADHD klasyfikowane jest jako zaburzenie neurobehawioralne, a jego objawy wpływają na istotne obszary funkcjonowania dziecka / dorosłego. Z czasem ADHD może stać się wyzwaniem tak dla pacjenta, jak i dla jego otoczenia. Dziś mamy świadomość, że wczesne rozpoznanie i właściwie prowadzone interwencje mogłyby redukować straty i zapobiegać negatywnym następstwom nieleczonego zaburzenia.

Badanie w kierunku ADHD / ADD składa się z następujących etapów:

Etap I. Konsultacja wstępna

Jest wywiadem dotyczącym aktualnych trudności pacjenta, rozwoju i funkcjonowania badanego w różnych aspektach, m.in. w rodzinie, na ścieżce edukacyjnej oraz w relacjach minionych i bieżących. Ważny jest również wywiad dotyczący dotychczasowego leczenia i ewentualnej psychoterapii. W czasie pierwszego spotkania jest także czas na omówienie pytań lub wątpliwości, z którymi zgłasza się pacjent / rodzice.

W przypadku dzieci i młodzieży standardowym źródłem informacji są rodzice / opiekunowie. W diagnozowaniu osób dorosłych bezcennym obserwatorem jest życiowy partner / życiowa partnerka.

Etap II. Testy diagnostyczne

Zawsze prowadzone są stacjonarnie, a narzędzia diagnostyczne dobiera do indywidualnych potrzeb osoby badanej psycholog-diagnosta. Podczas tego spotkania mogą zostać przeprowadzone badania jak poniżej:

• DIVA-5 – Kwestionariusz ustrukturyzowanego wywiadu diagnostycznego. Umożliwia określenie poziomu nasilenia objawów w trzech obszarach: zaburzeń uwagi, nadruchliwości i impulsywności. Pozwala postawić rozpoznanie wg aktualnej klasyfikacji ICD-10 ze wskazaniem podtypów ADHD.
• Conners 3 – Zestaw kwestionariuszy do diagnozy ADHD. Pozwala na pogłębienie rozumienia objawów i obszarów problemowych pacjenta. Dostępny w wersjach dla nauczyciela, rodzica i samoopisowej (6-18 lat).
• Badania funkcji wykonawczych – Zobiektywizowana ocena funkcjonowania pacjenta oraz identyfikacja obszarów szczególnie trudnych. Celem jest również diagnostyka różnicowa, która ma za zadanie wykluczenie innych zaburzeń o podobnej symptomatologii.

Etap III. Omówienie wyników

Podczas spotkania podsumowującego psycholog omawia z osobą badaną / rodzicami pacjenta wyniki przeprowadzonych badań. Wydawana jest opinia psychologiczna z wnioskami i zaleceniami do dalszego postępowania.

Diagnoza ADHD / ADD jest rozpoznaniem klinicznym, dlatego zawsze odbywa się w zespole: lekarz psychiatra / psychiatra dzieci i młodzieży + psycholog-diagnosta. W Centrum oferujemy zintegrowaną ścieżkę diagnostyczną, tj. wspólną pracę lekarza psychiatry z psychologiem-diagnostą.

Warto wiedzieć, że nie każde potwierdzone rozpoznanie ADHD / ADD wymaga włączenia farmakoterapii, natomiast w każdym interwencją pierwszego wyboru jest podjęcie psychoterapii / wsparcie psychologiczne pacjenta.

Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) stanowią grupę zaburzeń neurorozwojowych i mogą obejmować szeroki zakres różnych deficytów behawioralnych i poznawczych. Trzeba podkreślić jednak, że osoby ze spektrum mimo konieczności radzenia sobie z różnymi ograniczeniami, bywają obdarzone szczególnymi talentami lub umiejętnościami, które wyróżniają je na tle społeczeństwa.

Rozpoznanie zaburzeń ze spektrum autyzmu jest zwykle procesem złożonym i wymagającym kilku spotkań.

ADI-R – wywiad diagnostyczny

W przypadku osoby nieletniej zwykle konieczna jest najpierw rozmowa z rodzicami i zebranie wywiadu rozwojowego dziecka. Wykorzystujemy dedykowane narzędzie ADI-R – ustrukturyzowany i wystandaryzowany wywiad diagnostyczny, uznawany za tzw. złoty standard diagnostyczny. ADI-R skupia się na trzech obszarach: języku / komunikacji, wzajemnych interakcjach społecznych oraz wzorcach zachowań i zainteresowań. ADI-R skutecznie różnicuje zaburzenia ze spektrum autyzmu od innych neurorozwojowych u dzieci powyżej 24 miesiąca życia.

ADOS-2 – badanie diagnostyczne

Zapoznanie się z dzieckiem odbywa się podczas osobnej wizyty, która polega na swobodnej zabawie lub kierowanej rozmowie. Celem jest nawiązanie kontaktu diagnostycznego oraz wstępna obserwacja kompetencji społeczno-emocjonalnych.

ADOS-2 pozwala na zidentyfikowanie rodzaju i stopnia nasilenia cech specyficznych dla spektrum autyzmu oraz określenie poziomu funkcjonowania społecznego osoby badanej. ADOS-2 ocenia: komunikację, interakcję społeczną, zabawę, kreatywne wykorzystanie materiałów oraz ograniczone i powtarzalne zachowania.

Przebieg badania jest zróżnicowany i zależny od wieku osoby ocenianej. Granicą wieku jest 15 miesiąc życia umysłowego. Narzędzie ADOS-2 można też używać w badaniu osób niemówiących oraz ze znacznym natężeniem cech ze spektrum autyzmu.

Diagnoza zaburzeń ze spektrum autyzmu jest rozpoznaniem klinicznym, dlatego zawsze odbywa się w zespole: lekarz psychiatra / psychiatra dzieci i młodzieży + psycholog-diagnosta.

Cechy osobowości mają znaczący wpływ na częstość występowania różnych zaburzeń psychicznych i codzienne trudności w funkcjonowaniu. Osobowość określana jest jako zbiór relatywnie stałych cech, predyspozycji i właściwości jednostki, nadających względną spójność w jej zachowaniu.

W praktyce psychiatrycznej badania te służą głównie jako pomoc przy różnicowaniu w trakcie procesu diagnostycznego u osób dorosłych, ewentualnie pozwalają na monitorowanie zmian w trwającym procesie psychoterapeutycznym.

W Centrum Psychiatrii i Psychoterapii Wilanów wykonujemy:

• Diagnoza osobowości przy użyciu MMPI-2 (dla osób 18–69 r.ż.)
• Diagnoza z wykorzystaniem listy przymiotnikowej ACL (15–69 r.ż.)

Badanie sprawności intelektualnej i funkcji poznawczych poza wartością badania samą w sobie, może być ważnym elementem pogłębionej diagnostyki psychiatrycznej i diagnostyki różnicowej w kierunku różnych zaburzeń, szczególnie z grupy neurorozwojowych.

W Centrum Psychiatrii i Psychoterapii Wilanów wykonujemy:

• Skala Stanford-Binet 5 – jeden z dwóch rekomendowanych narzędzi do pomiaru inteligencji. Przeznaczony dla osób od 2 do 69 r.ż. Może być wykorzystywany w diagnozowaniu dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi (ADHD, spektrum autyzmu, specyficznymi zaburzeniami uczenia się), zaburzeniami mowy oraz słabowidzących i niedosłyszących. Używany również przy ocenie dojrzałości szkolnej.
• Skala inteligencji Wechslera (WISC-R) – pozwala na ocenę IQ u dzieci 6–16 lat w zakresie: rozumienie słowne, wskaźnik wzrokowo-przestrzenny, rozumienie płynne, pamięć robocza, szybkość przetwarzania, rozumowanie ilościowe i inne.